Bir coğrafya sorusu

Peru’nun güney sınırından kuzey Şili’ye 1000 kilometre boyunca uzanan Atacama Çölü, dar kıyı şeridinden yükselerek pampa’lara, yani And Dağları’ndan gelen mineral çökellerle kaplı derin vadilere kadar inen ve hiçbir yaşam belirtisinin görülmediği düzlüklere ulaşır. Pampa’lar And Dağları’nın eteklerindeki altiplanolarla (dağlar arasında kalan yüksek düzlükler) kesişirken, tuzcul alüvyal alanlar da yerlerini yükseklikleri 6100 metreye ulaşan ve kıtasal su ayrım çizgisi boyunca uzanan beyaz tepeli yüksek volkanlara bırakır.
Tam ortada, klimatologların mutlak çöl dedikleri yer olan Atacama, yeryüzündeki en kurak yer olarak bilinir. Burada en azından ölçümlere başlanalı beri hiç yağmur almayan verimsiz, ürkütücü alanlar yer alır. Burada ne bir ota, ne bir kaktüs kütüğüne ne de bir kertenkele ya da tatarcığa rastlayabilirsiniz. Ama geride bırakılan her şeyin kalıntısını görürsünüz. Çöl acımasız bir katil olabilir, ama aynı zamanda cana yakın bir korumacıdır. Nem olmayınca hiçbir şey çürümez. Her şey birer esere dönüşür. Küçük çocuklar bile.
Bugün Atacama’da bir milyondan fazla kişinin yaşadığını öğrenince tabii insan şoke oluyor. Bu halk kıyı kentlerine, madenci kamplarına, balıkçı köylerine ve vaha kasabalarına doluşmuş. Atacama’nın kıyı kesimindeki gözlemevlerine yerleşen astronomlardan oluşan uluslararası ekipler evreni bulutsuz, pırıl pırıl bir gökyüzünden araştırıyorlar. En kuzeyde yaşayan azimli çiftçiler kıt yeraltı sularından elde edilen suyu damla sulama sistemiyle kullanarak zeytin, domates ve salatalık yetiştiriyorlar.
Altiplanoda, bölgedeki Kolomb öncesi yerlilerin (çoğunlukla Aymara ve Atacama yerlileri) soyundan gelenler lama ve alpaka güdüyor ve eriyen karların oluşturduğu derelerin suyu ile ürün yetiştiriyor.