Tarim ve Hayvancilik.

[Karalar]

Nohut Yetiştiriciliği

 
Ekonomik Önemi
Türkiye'de yemeklik baklagiller arasında fasulye ve mercimekten sonra ekim ve üretimi en fazla yapılmakta olan nohut, kurak bölgelerin bitkisidir. Nohut, toprak isteği bakımından kanaatkar oluşu dolayısıyla ve köklerinin havanın serbest azotunu tespit etmesi bakımından hububat- yemeklik münavebesinde önemi çok büyüktür. Daneleri proteince çok zengin olup (%18-31) aynı zamanda bir sanayi ham maddesidir. Nohudun geçit formları ile yabani formları arasındaki formları hayvan yemi olarak kullanılır.
Morfolojisi
Nohut bir senelik çalımsı bir görünüşe sahiptir. Tohumları için kültüre alınmaktadır.
Besin ve Sağlık Değerleri
Nohut ihtiva ettiği protein, mineral maddeler ve vitaminler yönünden çok zengin bulunması dolayısıyla, asırlardır insanların beslenmesinde büyük roller oynamıştır. Nohuttan dane renginde beyazdan siyaha kadar 20 renk müşahede edilmektedir. Dane rengi danenin kimyevi birleşimi hakkında kaba bir fikir vermektedir. Renk açıldıkça değer artmaktadır. Renkli tohumların şişmeleri zor kabukları kalındır. Bunlar daha ziyade yemlik çeşitlerdir. Renksiz tohumlar genellikle iri daneli nohutlar olup yemeklik olarak kullanılmaktadır. Renkli tohumlar ise küçük daneli olmaktadır. Yemlik koyu renkli tohumların protein miktarı yemeklik nohutlardan fazladır. Nohutların 1000 dane ağırlıkları 64-650 g arasında, hektolitre ağırlığı ise 78-80 kg. arasında değişmektedir.
Yetiştiriciliği
Yükseklik olarak nohudun yetiştirildiği alanlar 0 ile 5600 m. arasındaki arazi parçalarıdır. Dünya üzerinde oldukça geniş bir alana yayılan nohut kurak ve yarı-kurak bölgelerin bitkisidir. Nohut yetiştirme hududu kuzeyde 52. paralele kadar çıkar. Buralarda koyu renkli nohut çeşitleri yetiştirilir. İklim istekleri bakımından mercimekten sonra kurağa ve sıcağa en fazla dayanıklı yemeklik baklagil bitkisidir. Oldukça derinlere inebilen kökleri vardır. Gövde ve yaprakları tüylerle örtülü olup, bazen de epidermis bir mum tabakası ile kaplıdır. Nohutların bu karakterleri nedeniyle diğer yemeklik baklagillerin kuraklıktan zarar gördükleri yerlerde yemeklik baklagil olarak kolayca yetiştirilebilir. Bilhassa kurak steplerimiz için elverişli bitkilerden biridir. Vejetasyon süresi 60-90 gündür. Nohudun toprakta çimlenebilmesi için toprak ısısı +3ºC'den fazla olmalıdır. Nohut danelerinin optimum çimlenmesi için ortalama 15º C sıcaklığa ihtiyaç vardır. 26ºC'yi aşan sıcaklık dereceleri çimlenme üzerine olumsuz etkide bulunmaktadır. Yüksek sıcaklık dereceleri nohut bitkisindeki yaprak sayısını artırmaktadır. Optimum üzerindeki yüksek sıcaklık dereceleri gövdenin zayıf olmasını ve daha az dal oluşturmasını teşvik eder. Nohut türlerinin optimum sıcaklık istekleri 18-26ºC arasında değişmektedir. Nohut donlardan zarar görür. Ancak genel bir ifade olarak -10oC'ye kadar tahammül edebilir. Fazla nemden hoşlanmazlar. Yağışlı mevsimlerde mantari hastalıklara ve kök çürüklüğüne yakalanarak verimleri düşük olur. Bunun için normal olarak hiç sulamadan da yetiştirilebilir..Nohut toprak hususunda son derece kanaatkardır. Yemeklik baklagiller içinde kirece en fazla tahammül gösteren bir bitkidir. Nohut aynı zamanda yemeklik baklagiller içerisinde tuzluluğa en dayanıklı bir bitki olmaktadır. Bu nedenle de topraklarda tuzluluk ortaya çıktığında ekim nöbetinde nohut bitkisi baklagil olarak özel bir öneme sahiptir. Nohut genel olarak hafif, kireçli kumlu topraklarda iyi yetişirse de en ideal nohut yetiştirme toprağı kumlu-tınlı topraklar teşkil eder. Aslında nohut toprak isteği yönünden fazla istekli olmayıp, her türlü toprakta yetişir. Nohut suyu geçiren, gübrelenmiş, kuvvetli ve orta ağır yeteri kadar toprak nemi ihtiva eden topraklarda sıhhatli bir şekilde yetişir.
Fazla asitli topraklardan hoşlanmazlar. Toprak reaksiyonunun pH=7,5-8,0 arasında olmasını isterler. Fazla yağış bitkide olumsuz etki yapar. Toprak şartlarına bağlı olarak vejetatif gelişme süresince sulama ya da hafif yağış istenir.
Toprak Hazırlığı
Sonbaharda kırlangıç kuyruğu ve kazayağı gibi, toprağı 10-15 cm. alttan işleyen aletlerle toprak sürülür ve kışa öylece terk edilir. Nohut bitkisi çok iyi ve itinalı bir şekilde hazırlanmış olan tohum yatağına ihtiyaç göstermez. Genellikle kaba topraklarda nohudun çimlenmeleri için uygun olup, ince toz haline getirilmiş topraklarda çimlenme düşmektedir. Toprak işlemesi 1-3 defa yapılabilir. Kuru ziraat sisteminin uygulandığı bölgelerde nohut ziraatında ise toprağın fazla işlenmesine gerek yoktur. Nohut bitkisi derin kök sistemine sahip olduğu için usulüne uygun olan bir derinlikte hazırlanmış topraklarda iyi gelişme göstermektedir.
Ekim Zamanı
Nohudun ekim zamanı memleketimizde farklılıklar arz eder. Öyle ki, bazı bölgelerimizde nohut hasat edilirken, diğer bazı bölgelerimizde nohut henüz ekilmektedir. Orta Anadolu'da nohut ekimi Mart ayının ikinci yarısı ile Nisan ayı başlarında, Doğu Anadolu'da ise Nisan ayı ortası ile Mayıs ayı başlarında yapılmaktadır. Fakat erken ekimle beraber yabancı ot problemi de görülebilmektedir. Nohutta ekime karar verebilmek için çeşidin antraknoza dayanıklı olup olmadığını bilmek gerekir. Damla 89, Gülümser ve Çağatay gibi antraknoza tolerant çeşitler mart ortasından itibaren şartlar uygun olduğunda Amasya, Tokat ve Çorum'da ekilebilmektedir.Hassa çeşitlerde (İspanyol ve Canıtez gibi) ekim için mayıs ayı beklenmelidir.
Ekim Tekniği
Ekim serpme veya makinalı ekim yapılmaktadır. Memleketimizde en çok uygulanan serpme usulü ekimdir. Serpme ekim metodunda daha fazla tohum kullanılmakta ve üniform bir çimlenme sağlanamamaktadır. Ancak en ideal ekim metodu tohum ekme makineleriyle sıraya ekimdir.
Sıra arası mesafesi 25-35 cm., sıra üzeri 3-5 cm. arasında değişir. Memleketimizde en çok serpme, daha sonra sırava ekim tercih edilir. Sıraya ekimde ekim derinliği 5-6 cm. olmalıdır. Tohumlar 5-6 cm. daha derine ekilecek olursa , çimlenme zamanı, bitki başına düşen bakla ve çiçek sayısı azalır, çiçeklenme yavaş seyreder. Eskiden uygulanan ekim metotlarından, serpme ekimde dekara ortalama 15-18 kg. mibzerle ekimde ise ortalama 10-12 kg. tohum atılmaktadır.
Gübreleme
Ekim zamanı, şayet imkan varsa, azotlu ve fosforlu gübreler verilmelidir. Ama genel bir kaide olarak toprak analizleri sonucunda yapılacak olan gübre tavsiyeleri daha doğru bir uygulama tarzı olacaktır. Genel olarak dekara ortalama 2-3 kg. N ve 4-6 kg. P2 O5 ile gübreleme verimde oldukça büyük bir artış meydana getirmektedir. Gübreler ekimle birlikte veya bir hafta önce tarlaya serpilmek ve hafif tırmıkla karıştırmak suretiyle verilmelidir.
Hastalıklar
Antraknoz (Mycrospharella rabici) : Ascohyta rabici (Pass.) Labr. Mantarı tarafından meydana çıkarılır. Bu hastalığa yakalanan nohutların baklalarında lekeler bulunur. Bu lekeler de ufak siyah lekeler halinde hastalık amilinin piknitleri vardır. Hasta bitkiler solgun yeşil renkte görünürler. Bitkinin gövde ve daları lekelerin bulunduğu yerden kırılır. Arız bulunan yer vazife yapamaz ve kurumaya mahkumdur. Bu hastalığa köylüler ''Bulut çaldı '' demektedir. Hastalık özellikle çiçeklenme döneminde çok etkili olmaktadır.
Zararlılar
Zararlıların başında nohut sineği (Liriomyza cicerina Rond.) gelmektedir. Nohutların alt yapraklarında sararma ve dökülmelerin başlaması, yaprakların iki zarı arasında boşluklar ve içlerinde kirli sarı renkli parlak küçük (2-3 mm.) larvaların görülmesi, tarlada nohut yaprak sineğinin mevcut olduğuna delildir. Nohut çimlenip topraktan çıktıktan bir hafta sonra dalcıklar üzerinde larvaları meydana getiren 2-3 mm. boyunda karın kısmı sarı çizgili üst kısımları gri siyah renkli sinekler görülür.
Yabancı Ot Mücadelesi
Mekanik olarak nohut tarlasındaki yabancı otlarla mücadele yanında kimyasal ot öldürücü herbisitlerle yapılan mücadele nohut kültüründe daha ekonomik olmaktadır. Dekara 200cc.emilasyon halinde Gramaxone, 200gr. Simazin, 500 gr. Aretit veya 200-300 gr. Prometryne gelecek şekilde ekimden bir hafta snra henüz nohut fideleri toprak yüzüne çıkmamışken tarlaya uygun miktarda su ile karıştırılarak pülverizatörlerle atılmaktadır. Bu ilaçların kullanılması yabancı otların ortalama olarak %80 'ini kontrol altına almaktadır. Son yıllarda dekara 200 gr. Linuron kullanılmaktadır. Ekimden hemen sonra kullanılmalıdır.
Hasat ve Harman
Dane dökme diğer yemeklik baklagil cinslerine oranla daha az önemlidir. Bu yüzden yapraklar ve çakıldaklar (meyve) saman sarısı bir renk aldığında hasada girilir. Hasat, makine ile de yapılabilmektedir.

[Karalar]

Fidan Dikimi Hakkında Bilgi
 
Fidan dikim zamanını, ağaç türlerinin biyolojik özellikleri ve iklim şartları tayin eder. Genellikle büyümenin durduğu andan, sürmenin başladığı zamana kadar geçen süre içersinde ,don olmayan zamanda dikim yapılabilir.Kaplı fidanlar sulamak kaydıyla toprak tavda olduğu zaman her mevsim dikilebilir.

Ülkemizde genellikle ilkbahar,sonbahar ve bazı müsait bölgelerde kış ayları dikim için uygundur.

Ayrıca ,yapraklı tür fidanların yapraklarını dökmüş olmaları ve dikim yapılacak toprağın tavında olması,yani çok kuru veya çamur olmaması gerekir. Toprağın çok ıslak,donlu veya karla örtülü olması halinde dikim yapılmamalıdır.

Fidan ambalajında;naylon torba ve ambalajın bağlanmasında tel kullanılmışsa bunlar mutlaka sökülüp atılmalıdır.

- Fidan çukuru, fidan köklerinin gerektirdiği derinlik ve genişlikte olmalıdır.Fidanı,fidanlıkta yetiştirildiği kök boğazı hizasındaki derinlikte dikmeli,çok sığ veya derin olmamalıdır.

- Fidanın dikiminden önce(yapraklı fidanlar,kavak) gerek kök ve gerekse gövde dalları usulüne uygun budanmış olmalıdır.

- Dikimde fidan gövdesinin dik durması sağlanmalıdır.

- Dikim yapılacak toprakta yeteri kadar organik madde yoksa, fidanın beslenebilmesi için toprağa ¼ ü kadar yanmış ahır gübresi ilave edilmelidir.

- Dikimde fidan çukurundaki toprak yeteri kadar çiğnenerek sıkıştırılmalıdır.

- Boylu fidanların rüzgar etkisi ile devrilmemesi için kazık vs. ile tespiti yapılmalıdır.

- İmkanlar varsa dikilen fidanlar, dikimi müteakip bolca sulanmalı yani can suyu verilmelidir.

- Dikilen fidanların normal gelişebilmesi için,sulanması,çapalanması,yabancı otların alınması zararlılardan korunması ve fakir topraklarda gübrelenmesi gerekir.

- Fidanda bir canlı olduğuna göre,gelişmesi için suya mutlaka ihtiyacı vardır.Yalnız üst toprağa bakarak kurudur diye sulamak çok hatalı olabilir. Fidanın köklerinin bulunduğu derinlikteki rutubet durumu önemli olduğundan,bu derinlikteki duruma göre fidan sulanmalıdır.

- Sulamalar arasındaki durumu mümkün olduğu kadar uzatmakta ve sulamanın bolca yapılmasında fayda vardır.Bu suretle fidanın iyi gelişmesine yardım edilmiş olur.

- Fidanın su kadar toprağın içindeki havaya da ihtiyaç vardır. Bunun için fazla sulamadan kaçınılmalıdır.

- Fidanlar,hayvan,böcek,mantar,ot,don,kar kırması,durgun su gibi tehlikelerden korunmalıdır.

- Fidanın daha güzel,daha kuvvetli ve gürbüz olmasını,bol çiçek ve meyva vermesini sağlamak için budama yapılmalıdır.

- Budamanın derecesi ne olursa olsun,ağacın tepe şekli korunmalıdır.İbreli türlerde yalnız kuru ve hastalıklı dallar budanmalı,başkaca bir budama yapılmamalıdır.Bitkilerin tabii yapı ve özellikleri dikkate alınmalı,tabiattaki şekil ve büyüklükte,yani tabii halde bırakıldıkları takdirde daha güzel oldukları unutulmamalıdır.

- Her kişinin, her bahçıvanın budamayı bildiği kabul edilmemeli,budama ehil kişilerce yapılmalıdır.
Kaynak: Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolu Genel Müdürlüğü

[Karalar]

GÜBRELER VE GÜBRELEME
           
Bitkilerin toprakta büyüyüp gelişebilmesi için topraktan belirli miktarda bitki besin maddelerini kaldırırlar bu nedenle gerekli olan bitki besin maddelerinin toprağa verilmesi gerekir. Yetiştirilen bitkinin verimli olması için usulüne uygun bir şekilde gübrelemesi yapılmalıdır. Aksi halde yeterince fayda sağlanamaz. Gübre ; bitkilerin büyüyüp gelişmeleri için gerekli olan azot, fosfor, potasyum vb. bitki besin maddelerinin genel adıdır.

Gübreler organik ve kimyasal gübreler olmak üzere iki çeşittir. Organik gübreler ; Hayvan gübresi, yeşil gübre, Kompost, kemik unu, kan tozu, boynuz ve tırnak tozu gibi çeşitleri vardır. Kimyasal gübreler ; ise şunlardır.

KİMYASAL GÜBRE ÇEŞİTLERİ

Kompoze Gübreler :

20.20.0 : İçerisinde birden fazla bitki besin elementini içermesi nedeni ile uygulanması kolay olan bu kompoze gübre% 20 Azot (N), % 20 Fosfor (P2O5) vardır. İçerdiği Azot' un tamamı, Fosfor' un % 90' ından fazlası suda tamamen çözündüğü için bitkiler tarafından kolaylıkla alınır. Ekimden önce ya da ekim sırasında kullanılması uygundur. Kuru ve sulu ziraat koşullarında; buğday, bağ, sebze, ayçiçeği, patates ve mısır bitkilerinde başarıyla uygulanmaktadır.

15.15.15 : Toprağın potasyum eksikliğini de gideren bu gübre, kalitenin önemli olduğu patates, meyve, bağ, ve pancar gibi bitkiler için kullanılmaktadır. Diğer bir potasyumlu gübre Potasyum sülfattır. Yapısında %50 oranında potasyum bulundurur. Bölgemiz topraklarında potasyum eksikliği bulunmadığı için potasyumlu gübrelerin kullanım oranı çok düşüktür.

18.46.0 Diamonyum Fosfat : Kısaca DAP adı verilen bu gübre %18 amonyum azotu ve %46 (P2O5) fosfor içermektedir. Bütün bitkiler için kullanılabileceği gibi kuru ziraat yapılan Orta Anadolu ve Geçit Bölgesi hububat alanlarında kullanılması uygundur. Diğer kompoze gübrelerde olduğu gibi toprağa karıştırılarak uygulanması gerekir.

Özel Kompoze Gübreler : Günümüzde Bitki besin maddesi ihtiyaçlarına göre bazı bitkiler için özel kompoze gübreler üretilmektedir. Bunlara örnek pancar ve mısır için üretilen kompoze gübreler verilebilir.

FOSFORLU GÜBRELER

Triple Süper Fosfat :Yapısında %43-46 fosfor bulunur. Sadece fosfor içerdiği için en çok bilinen fosforlu gübredir. Yaptırılan toprak analizleri sonucunda bu gübreye ihtiyaç duyulursa tavsiye edilen oranda ekimden önce toprağa karıştırılarak verilmelidir. Toprağa vermiş olduğumuz fosforun topraktan kaybı mümkün değildir. Bu nedenle toprakları analiz ettirmeden, gereksiz yere fosforlu gübre vermekten ve dolayısıyla gereksiz masraftan kaçınılmalı, üretim girdileri arttırılmamalıdır.

AZOTLU GÜBRELER

Üre :İçeriğinde % 46 oranında Azot bulunmaktadır. Hububatta ekimden sonra Şubat sonu veya Mart ayı başlangıcında yapılacak gübrelemede kullanılması uygundur. Üre gübresinin fazla bilinmeyen bir özelliği de uzun süre su ile temas etmediğinde gaz haline geçerek buharlaşmasıdır. Özellikle sulama imkanı bulunmayan kuru tarım alanlarında gübreleme yapılırken topraktaki su miktarı ve hava koşulları göz önünde bulundurulmalıdır.



Buğdayda Azot Noksanlığı

Amonyum Sülfat :Amonyum sülfatlı gübreler, diğer azotlu gübreler gibi bitkinin ihtiyacı olan azotu sağlar. Toprak asitliğini nötrleştirmek için tuzlu veya alkali topraklarda ekim öncesi veya ekim sırasında kullanılması uygundur. Amonyum sülfatlı gübreler toprak bünyesinden çabuk yıkanıp gitmezler.

Amonyum Nitrat(%26) :Yapısında %26 oranında saf azot bulundurur. Hububatta kullanım zamanı ilkbahar olan bu gübrenin, Nisan ayı başında yapılacak olan gübrelemede kullanılması uygundur.

Amonyum Nitrat (%33) :Yapısında %33 oranında saf azot bulundurur. Hububatta kullanım zamanı ilkbahar olan bu gübrenin, Nisan ayı başında yapılacak olan gübrelemede kullanılması uygundur.

HUBUBAT GÜBRELEMESİ

Hububat tarımında dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan biride gübrelemedir. Hububatların en çok kullandıkları ve hububat tarlalarında en fazla eksikliği görülen bitki besin maddelerinin başında Fosfor ve Azot gelir. Biz fosforlu gübrelerin tamamının, (DAP, TSP, 20.20.0, 15.15.15), azotlu gübrelerin ise 1/3’ ünü ekimle beraber toprağa vermeliyiz. Fosforlu gübreler mibzerle tohum yatağının 2-3 santimetre yanına verilmelidir. Eğer tohumla aynı yere düşerse tohumdan önce su alacağından tohumun çimlenmesini zorlaştırır.

Azot gübrelemesi yapılırken (Amonyum Sülfat, Amonyum Nitrat, Üre) kullanılacak azotlu gübrenin hangisinin ne zaman, ne kadar ve nasıl verileceği hususlarına çok dikkat etmemiz gerekir.

Hububatlarda azotlu gübre ihtiyacı ve bitkilerin gelişme periyotları boyunca ne kadar kullandıkları, yapılan çalışmalarla tespit edilmiş olup, Buna göre; gelişme periyodu boyunca tüketeceği Azot alımında birisi kardeşlenme diğeri de başak oluşturma devreleri olmak üzere iki pik noktası bulunmaktadır. Çimlenmeden kardeşlenme dönemine değin, toplam azotun %13 kadarı alınır. Kardeşlenme başlangıcından başak oluşturma dönemine değin azot alımı hızla artar ve toplam azotun %55 kadarı bu evrede alınır. Başak oluşturma evresinden olgunluk evresine değin ise toplam azotun %32 si alınır. Yine verilecek gübrenin çeşidine göre bitkiye faydalı hale gelmeleri farklı zaman alacağından, Amonyum Sülfat verilecekse bu gübrenin Üre ve Amonyum Nitrata göre daha geç çözüleceğinden bu gübreyi kardeşlenme başlangıcında, Üre olarak üst gübre verilecekse bu gübrenin de Amonyum Nitrata göre biraz geç çözüleceğinden kardeşlenmeden hemen sonra, Amonyum Nitrat verilecek ise kardeşlenme ile sapa kalkma dönemi arasında verilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde verilen gübreden bitkiler yeterince faydalanamazlar. Vermiş olduğumuz gübrenin bir kısmı boşa gitmiş olabilir.



Buğdayda Fosfor Noksanlığı

Verilecek gübre miktarı tabana yani ekimle birlikte toprağa atılan gübre miktarına göre değişir. En ideal gübreleme ise ancak toprak analizinden sonra yapılacağından mutlaka topraklarımızı analiz ettirmeliyiz.

Verilecek gübre miktarı ise toprak sıfır olarak kabul edilirse kuru şartlarda 6-8 kg saf Azot , sulu şartlarda ise 12-16 kg saf Azot, kuru şartlarda 5-7 kg saf Fosfor , sulu şartlarda ise 7-9 kg saf Fosfor hesaplanarak verilmelidir
 

[Karalar]

UGUR ( uc uc) Bocegi

ayrica sunu belirtmek isterim ,gecenlerde bir belgeselde; bildigimiz ugur ( uc uc ) bocegini gostermislerdi bu bocek ciftcinin en iyi dostu oldugunun ustune basildi , bu bocek butun agac ve yaprak bitlerinin bir numarali dusmani!!sadece 1 tek ugur bocegi lavra halden ergenlige gecene kadar tek basina 1000 tane agac ve yaprak bitini yok etmektedir....kiymetini bilelim...

[Karalar]

V.ETAP KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI TEBLİĞİ
  
30 Mart 2009 PAZARTESİ
 Resmî Gazete
 Sayı : 27185
TEBLİĞ
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından:
KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI
ÇERÇEVESİNDE MAKİNE VE EKİPMAN ALIMLARININ
DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO: 2009/34 )
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
             Amaç
             MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; tarımsal faaliyetler için geliştirilen yeni teknolojilerin üreticiler tarafından kullanımını yaygınlaştırarak; daha kaliteli ve pazar isteklerine uygun üretim yapılmasını sağlamak, zor şartlarda ve bedenen çalışan üreticilerimizin işlerini kolaylaştırmak ve üretim maliyetlerini düşürerek uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir düzeye getirmek için makine ve ekipman alımının desteklenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
             Kapsam
             MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; kırsal alanda ekonomik ve sosyal gelişmeye katkı sağlamak için, belirlenmiş makine ve ekipman alımlarını desteklemek amacıyla yapılması gerekenlere ilişkin hususları kapsar.
             Dayanak
             MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 18/4/2006 tarihli ve 5488 sayılı Tarım Kanunu’na ve  15/2/2006 tarihli ve 26081 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan  2006/10016 sayılı  Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Hakkında Bakanlar Kurulu  Kararına dayanılarak hazırlanmıştır.
             Tanımlar
             MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;
             a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
             b) Genel müdürlük: Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğünü,
             c) Hibe sözleşmesi: Proje sahipleri ile il müdürlüğü arasında imzalanan ve hibeden yararlanma esasları ile tarafların yetki ve sorumluluklarını düzenleyen sözleşmeyi,
             ç) İl müdürlüğü: İl tarım müdürlüğünü,
             d) İl proje yürütme birimi: İl müdürlüğünde başvuru aşamasında başvuru sahiplerine program hakkında bilgi veren,  başvuruları inceleyen ve hibe sözleşmesinin akdinden sonra başvuru kapsamındaki satın alımları bu Tebliğ hükümleri doğrultusunda değerlendiren, kontrol eden, ödeme icmallerini hazırlayan  ve izleyen birimi,
             e) Program: Bu Tebliğ kapsamında yürütülecek olan Makine ve Ekipman Alımlarının Desteklenmesi Programını,
             f) Mal alımları: Makine, ekipman, malzeme alımlarını,
             g) Uygulama sözleşmesi: Başvuru sahipleri ile program kapsamında satın alınan mal, makine, ekipman, malzemeyi sağlayan yükleniciler arasında yapılacak akdi,
             ğ) Yüklenici: Program kapsamında hibe sözleşmesi akdedilen başvuru sahipleri tarafından yapılacak satın alımlara mal sağlayan bağımsız kişi ve kuruluşları,
             h) Başvuru: Bu Tebliğ kapsamında makine ve ekipman alımı için yapılan müracaatı,
             ı) Ödeme icmali: Ödeme talep belgelerine göre il müdürlüğünce hazırlanarak, Genel Müdürlüğe gönderilen icmali,
             i) Yatırımcı: Bu Tebliğ kapsamında makine ve ekipman almak için başvuruda bulunan ve hibe sözleşmesi imzalayan gerçek ve tüzel kişileri,
             ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uygulama Birimleri
             Genel müdürlük
             MADDE 5 – (1) Program kapsamındaki çalışmaların izlenmesinden Bakanlık adına Genel Müdürlük sorumludur.
             (2) Program ile ilgili olarak, yıllık yatırım programı ve bütçe teklifi hazırlıkları, bu tekliflerin ilgili Bakanlığın birimlerine iletilmesi ve bu tekliflerin kabulü için gerekli çalışmalar, Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilir.
             (3) Genel Müdürlük, program kapsamında yapılacak çalışmaların, idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesine destek verir.
             İl müdürlüğü
             MADDE 6 – (1) İl müdürlüğü program kapsamındaki çalışmaların, Bakanlık adına bu Tebliğin 29 uncu maddesinde belirtilen sorumlulukların idari, mali, mühendislik, çevresel ve teknik uygulamalarla uyumlu bir şekilde yürütülmesini ve program kapsamında yapılacak tüm çalışmaların il bazında sekreteryasını ve koordinasyonunu sağlar.
             İl proje yürütme birimi
             MADDE 7 – (1) İl düzeyinde başvuru hazırlanması  aşamasında  başvuru sahiplerine program hakkında bilgi vermek üzere il müdürlükleri personelinden oluşturulan il proje yürütme birimi aşağıdaki görevleri yerine getirir.
             a) Yatırımcıların başvuru  hazırlama dönemlerinde kabul edilebilir ve yeterli nitelikleri sağlayan başvurularının hazırlanması konusunda yatırımcılara gerekli bilgi, doküman sağlanması ve yol göstericilik görevinde bulunur.
             b) Başvuruların incelemesini yapar.
             c) Başvuruların değerlendirilmesinin tamamlanması ve başvuruların hibe sözleşmesine bağlanmasından sonra başvuruların  uygulamasını; bu Tebliğ, yürürlükteki ilgili mevzuat ve bu amaçla Bakanlık tarafından hazırlanarak yayımlanacak rehber ve genelgeler hükümleri doğrultusunda değerlendirir, kontrol eder, imzalanan hibe sözleşmesi doğrultusunda ödemesini yapar ve izler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Yatırım Konuları, Uygulama İlleri, Tamamlanma Süresi, Başvuracak Kişi ve
Kuruluşlar ve Başvuru Sahiplerinde Aranacak Özellikler
             Programın yatırım konuları
             MADDE  8 – (1) Program aşağıdaki yatırım konularını kapsar.
             a) Anıza direkt ekim makinesi alımları,
             b) Arıcılık makine ve ekipmanı alımları,
             c) Balya makinesi alımları,
             ç) Basınçlı sulama sistemi alımları,
             d) Canlı balık nakil tankı alımları,
             e) Çayır biçme makinesi alımları,
             f) Çeltik fide dikim makinesi alımları,
             g) El traktörü alımları,
             ğ) File sistemi kurulması,
             h) Güneş kolektörü alımları,
             ı) Hububat harman makinesi alımları,
             i) Lazerli tesviye aleti alımları,
             j) Mısır hasat tablası alımları,
             k) Mibzer alımları,
             l) Motorlu tırpan alımları,
             m) Pamuk toplama makinesi alımları,
             n) Pancar söküm makinesi alımları,
             o) Patates söküm makinesi alımları,
             ö) Pülverizatör alımları,
             p) Rüzgar makinesi alımları,
             r) Sap parçalama makinesi alımları,
             s) Sap toplamalı saman makinesi alımları,  
             ş) Silaj makinesi alımları,
             t) Soğuk hava tesisatlı taşıma aracı alımları,
             u) Süt sağım ünitesi ve soğutma tankı alımları,
             ü) Tambur filtre alımları,
             v) Taş toplama makinesi  alımları,
             y) Toprak frezesi alımları,
             z) Yem hazırlama makinesi alımları,
             aa) Zeytin hasat makinesi alımları.
             Programın uygulama illeri
             MADDE 9 – (1) Program çerçevesinde 81  ilde yapılacak başvurular kabul edilir.
             Yatırımların tamamlanma süresi
             MADDE 10 – (1) Program kapsamında, başvuruları kabul edilenler ile il müdürlüğü arasında hibe sözleşmesinin imzalanmasından sonra, mal alımları en fazla iki ay içerisinde tamamlanır.
             Başvuracak kişi ve kuruluşlar
             MADDE 11 – (1) Bakanlık tarafından oluşturulan çiftçi kayıt sistemine veya Bakanlık tarafından oluşturulan diğer kayıt sistemlerine kayıtlı olmak şartıyla;
             a) Tebliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen her bir mal grubu için gerçek ve tüzel kişiler,
             b) 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan kollektif şirket, limited şirket ve anonim şirket şeklinde kurulmuş olan şirketler,
             c)  Tarımsal amaçlı kooperatifler, birlikler ve bunların üst birlikleri, programdan yararlanmak üzere başvurur.
             (2) Bu maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen kuruluşlar, kuruluş tüzük ve sözleşmelerinde belirtilen çalışma konuları ile ilgili yatırım konularında başvurabilir.
             Başvuru sahiplerinde aranacak özellikler
             MADDE 12 – (1) Başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişiler bu Tebliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen makine ve ekipmanlardan sadece birisi için başvuru yapabilir.
             (2) Program kapsamında daha önce hibe desteğinden yararlananlar bu Tebliğ kapsamında sulama hariç, aynı makine ve ekipmana başvuru yapamazlar.
             (3) Başvuru tekliflerinde, proje sahipleri kendi paylarına düşen ve hibeye esas mal alım tutarının % 50 si oranındaki katkı payı ile varsa ayni katkının finansmanını kendi öz kaynaklarından temin etmekle yükümlü ve sorumludurlar.
             (4) Mal alım tutarının hibe desteği kısmı, kamu kaynakları kullanılarak karşılandığı için gerçek ve tüzel kişiler tarafından sağlanması gereken katkı payının finansmanının tamamında kamu kaynakları kullanılmaz. Makine ve ekipman alımı için başvuru yapacak tüzel kişiliklerin idari ve mali açıdan tamamen kamudan bağımsız olması gerekir.
             (5) İl özel idaresi, belediye başkanlığı gibi kamu kurum ve kuruluşları, bunların vakıf, birlik benzeri teşekkülleri ile bunların içinde bulunduğu ortaklıkların başvuruları program kapsamında değerlendirilmez.

[Karalar]

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hibe Desteği Oranı ve Hibe Desteği Verilecek Proje Gider Esasları
             Hibe desteği oranı
             MADDE 13 – (1) Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olan ve kabul edilen proje başvurularında, hibeye esas mal alım tutarının %50 sine hibe yoluyla destek verilir.
             (2) Mal alım tutarları piyasa rayiçlerini geçemez. Hibeye esas tutar  gerçek kişiler için mal başına  50.000 TL ve tüzel kişiler için mal başına 100.000 TL’ yi geçemez. Basınçlı sulama sistemleri başvurularında gerçek kişiler için 100.000 TL, tüzel kişiler için 200.000 TL’ yi geçemez. Mal alım bedellerinin bu miktarı aşması durumunda aşan kısım başvuru sahibi tarafından ayni katkı olarak karşılanır.
             (3) Başvuru bütçeleri KDV hariç hazırlanır.
             Proje kaynaklarından karşılanacak giderler
             MADDE 14 – (1) Tebliğin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen makine ekipman giderleri hibe desteği kapsamında değerlendirilir.
             (2) Yatırımcılar tarafından, bu Tebliğ kapsamında satın alınacak ve hibe desteği verilecek tüm mal alımları yüklenicilerle yapılacak sözleşmeler kapsamında sağlanır.
             (3) Yatırımcılar tarafından Tebliğ kapsamında satın alınacak ve hibe desteği verilecek tüm mal alımlarının gerçekleşme bedelleri kesinlikle başvurusunda belirtilen tutarı aşamaz.
             (4) Mal bedeli ile yerinde teslim giderleri, montaj giderleri ve eğitim giderleri tek bir mal alım faturası şeklinde düzenlenmesi durumunda toplam tutara hibe desteği verilir, ayrı ayrı faturalandırılması durumunda sadece mal bedeline hibe desteği verilir.
             (5) Gerçek ve tüzel kişilere ait basınçlı sulama sistemlerine yönelik mal alımları kapsamında, pompa, filtre, kontrol ünitesi, ana ve yan dallara ait borular, bağlantı ekipmanları, vanalar, damlatıcı ve yağmurlama ekipmanları gibi sadece tarla içinde kullanılan mal alımlarına arazide montajının ve basınç denemesinin yapılması şartıyla hibe desteği verilir.
             (6) Başvuru sahipleri ve ortakları tarafından sürekli çalıştırılan veya düzenli ya da dönüşümlü olarak işe alınmış kişiler, kamu çalışanları, kamu kurumları ile kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar yüklenici olamaz.
             (7) Başvurularda belirtilecek tahmini mal alım tutarları piyasa etütlerine dayandırılmalı ve ayrıntılı olarak belirtilmelidir. Hibe sözleşmesine bağlanan mal alım tutarları hibe sözleşmesi süresince artırılmaz.
             ( Başvuru kapsamında satın alınması planlanan mal ile ilgili teknik bilgiler şartname şeklinde düzenlenerek başvuru ekinde sunulur.
             Proje kaynaklarından karşılanamayacak giderler
             MADDE 15 – (1) Hibe desteği verilmeyecek olan giderler şunlardır:
             a) Her türlü borç ödemeleri,
             b) Faizler,
             c) Başka bir kaynaktan finanse edilen harcama ve giderler,
             ç) Kur farkı giderleri,
             d) Makine, ekipman kira bedelleri,
             e) Nakliye giderleri,
             f) Bankacılık giderleri,
             g) Denetim giderleri,
             ğ) KDV ve ÖTV’de dahil iade alınan veya alınacak tüm vergiler,
             h) İkinci el mal alım giderleri.
             (2) Basınçlı sulama sistemlerine yönelik mal alımları kapsamında, bent gibi sulama yapısı inşası, su kaynağından proje alanına kadar iletim hattı, yeni kuyu açılması, enerji nakil hattı, depolama tesisi gibi yapım işleri hibe desteği kapsamı dışındadır. Aynı kuyudan birden fazla proje başvurusu yapıldığı takdirde hibe desteği verilmez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Başvurular, Değerlendirme ve Değerlendirme Nihai Kararı
             Başvuru zamanı
             MADDE 16 – (1) Bu Tebliğde belirtilen usul ve esaslara göre hazırlanan mal alım başvuruları, bu Tebliğin yayımı tarihinden başlayarak kırkbeş gün içerisinde il müdürlüklerine teslim edilir. Başvuruların hibe tutarı, illere tahsis edilen bütçenin altında kalması durumunda bu süre il müdürlüklerince otuz günü geçmeyecek şekilde bir defaya mahsus  uzatılabilir.  Başvuru son günü, tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar başvurular kabul edilir.
             Başvuracaklara sağlanacak bilgi
             MADDE 17 – (1) Tebliğ kapsamında başvuracak kişi, kuruluş ve kurumlar, başvuru konusunda il proje yürütme birimlerine müracaat ederek ihtiyaç duyulan bilgiyi herhangi bir bedel ödemeden alabilirler.
             (2) İl proje yürütme birimlerince verilecek bilgi, başvuru hazırlanmasında karşılaşılacak sorulara cevap vermekle sınırlı olacaktır. Bu bilgi başvurunun kabul edilmesi konusunda bir taahhüt niteliği taşımaz.
             (3) İl proje yürütme birimlerinin, yatırımcılara başvuru hazırlama sorumluluğu yoktur.
             (4) Yatırımcılar, bu Tebliğde belirtilen esaslara uygun olarak hazırlanacak uygulama rehberi, başvuru formları ve bilgilendirici dokümanları il müdürlüğü veya Genel Müdürlük web sayfasından temin edebilirler.
             (5) Bakanlık tarafından düzenlenecek il çalıştayları, bilgilendirme toplantıları ve internet sayfası vasıtasıyla ilgililere bilgi aktarılır.
             Başvurulacak yerler
             MADDE 18 – (1) Başvurular yatırımın gerçekleşeceği il müdürlüklerine yapılır.
             Başvuru şekli
             MADDE 19 – (1) Başvurular, bu Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen makine ve ekipman alımlarını gerçekleştirmek amacıyla, uygulama rehberinde yer alan başvuru formu ve eklerine uygun olarak hazırlanır.
             (2) Başvurular, dosya halinde tek nüsha olarak elden il müdürlüğüne teslim edilir ve başvuru sahibine tarihli teslim alma belgesi verilir.
             Başvuruların uygunluk açısından incelenmesi
             MADDE 20 – (1) Başvurunun uygunluğu ve teknik açıdan değerlendirmesi il proje yürütme birimi tarafından yapılır. Gerektiğinde il müdürlüğünce, bu birime konu ile ilgili teknik personel görevlendirilir.
             (2) İl müdürlükleri öncelikli olarak başvuru evraklarını, başvuru sahibinin bu Tebliğin 11 ve 12 nci maddelerinde belirtilen niteliklere sahip gerçek ve tüzel kişiler olup olmadığı yönünden inceler. Yapılan uygunluk kontrollerinde, uygunluk kriterlerini sağlamayan hususlar ve eksik başvurular başvuru sahiplerine iade edilir.
             (3) Başvuruların incelemesinde, başvuru sahibi tarafından belirtilmiş olan mal alımının kullanılma amacı, yatırım faaliyetine uygunluk, teknik özelliklerinin uygunluğu ve maliyetlerin piyasa fiyatlarına uygunluğu gibi incelemeler yapılır ve inceleme sonuçları bir rapora bağlanır.
             Değerlendirme nihai kararı
             MADDE 21 – (1) Programa yönelik olarak her il için Genel Müdürlük tarafından tahsis edilen bütçe miktarı kadar başvuruya hibe desteği sağlanır. İllere tahsis edilecek hibe tutarı, Bakanlık, Türkiye İstatistik Kurumu ve Devlet Planlama Teşkilatının belirlemiş olduğu illerin tarım alanı, kırsal nüfus, tarımsal üretim değeri ve sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi kriterleri dikkate alınarak belirlenir.
             (2) Uygun görülen başvuruların hibe tutarı, illere tahsis edilmiş ödenek tutarından fazla olması durumunda hibe desteği verilecek proje sayısı uygulama rehberinde belirtilen değerlendirme kriterlerine göre il müdürlüğünce belirlenir ve bu değerlendirme il müdürlüğünün onayı ile kesinleşir. Ayrıca, onay verilmiş olup da hibe sözleşmesi imzalamayan veya vazgeçen yatırımcıların yerine yedekleri de belirlenir.
             (3) Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi programı için yılı bütçesine tahsis edilmiş ödeneğin en fazla %50’si, bu Tebliğ kapsamında gerçekleştirilecek mal alımlarının desteklenmesi amacı ile kullanılır.
             (4) İl müdürlüğünün bir başvuruyu reddetme ya da hibe vermeme kararı kesindir.
             Değerlendirme sonuçlarının açıklanması
             MADDE 22 – (1) Son başvuru tarihi mesai bitimine kadar  il müdürlüklerine teslim edilen başvurular en fazla yirmi günde incelenerek değerlendirilir, onaya sunulur ve il müdürlüğünün onayından sonra kesinleşen sonuçlar başvuru sahiplerine on gün içersinde tebliğ edilir.
ALTINCI BÖLÜM
Hibe Sözleşmesi, Uygulama ve Hibe Desteği Ödemesi
             Hibe sözleşmesi
             MADDE 23 – (1) Başvuruları kabul edilen yatırımcılar kendilerine yapılan tebliği takip eden on gün içerisinde il müdürlükleri ile hibe sözleşmesi imzalamak zorundadır. Son gününün tatil gününe denk gelmesi halinde takip eden ilk iş günü mesai bitimine kadar hibe sözleşmesi imzalanabilir. Hibe sözleşmesi, il müdürlükleri ile başvuruda bulunan yatırım sahipleri arasında akdedilir. Hibe sözleşmesi içerik ve formatı Bakanlık tarafından yayımlanan uygulama rehberinde yer alır.
             (2) Hibe sözleşmesi, il müdürlüğü ve başvuru sahipleri arasında iki adet olarak akdedilir. Hibe sözleşmesinin taraflarca imzalanmış bir adedi il müdürlüğü, bir adedi de başvuru sahibi tarafından muhafaza edilir.
             (3) Süresi içerisinde hibe sözleşmesi imzalamayan yatırımcılar hibe desteğinden yararlandırılmazlar. Bu yatırımcıların ve hibe sözleşmesi imzalamaktan vazgeçen yatırımcıların yerine yedek listeden hibe desteği almaya hak kazanan yeni yatırımcı/yatırımcılar belirlenir.
             Hibenin nihai tutarı
             MADDE 24 – (1) Hibenin azami miktarı hibe sözleşmesinde gösterilecek ve başvuruda önerilen bütçeye dayanacaktır. Hibe sözleşmesinde yer alan azami tutar üst limit niteliğindedir. Hibenin nihai tutarı fiili satın alımlar ve tahakkuklar sonucu ortaya çıkar.
             (2) Hibe miktarları, bu Tebliğin 13 üncü maddesinde belirtilen tutar ve oranları kesinlikle aşamaz.
             Makine ve ekipman alımlarında yükümlülüklerin yerine getirilmemesi
             MADDE 25 – (1) Başvuru sahibinin, hibe sözleşmesi koşullarına uygun olarak hareket etmediği takdirde, il müdürlüğünün ödemeleri askıya alma ve/veya hibe sözleşmesini feshetme hakkı saklıdır.
             (2) Bu durumda il müdürlüğü, hibe kaynaklarından ödenmiş olan meblağların tamamen veya kısmen geri ödenmesini talep edebilir.
             Uygulamaların izlenmesi
             MADDE 26 – (1) Başvuru sahipleri, hibe sözleşmesi akdinden sonra, teklif ve kabul edilen mal alımına yönelik satın alım işlemlerini hibe sözleşmesi hükümlerine uygun olarak yapar.
             (2) Başvuru uygulamalarının kontrolü, izlenmesi ve değerlendirilmesi il proje yürütme birimlerince gerçekleştirilir.
             (3) Gerektiğinde, proje uygulamaları Genel Müdürlük tarafından da  izlenir.
             Satın alma usul ve esasları
             MADDE 27 – (1) Proje sahipleri, proje uygulamasında yapacakları her türlü mal alım ihalelerinde, Bakanlık tarafından yayımlanan satın alma el kitabında belirtilen kurallara uygun hareket ederler.
             (2) Mal alım tutarının 25.000 TL ve altında olduğu durumlarda, yatırımcı piyasa rayiçleri içinde kalmak ve proje başvurusunda belirtilen ve uygun görüş verilen mal bedelini aşmamak kaydıyla tek bir yükleniciden teklif alabilir.
             (3) Mal alım tutarının 25.000 TL’nin üstünde olduğu durumlarda;
             a) Öncelikle, en az üç teklif alınması ve yeterlilik koşullarını sağlayanlardan en düşük teklifi veren teklif sahibiyle uygulama sözleşmesi yapılması gerekir.
             b) En az üç geçerli teklif alınamaması halinde, yerel bir gazeteye ilan verilmesi ve bu durumda geçerli bir teklifin yeterli sayılması ve teklif sahibiyle uygulama sözleşmesi yapılması gerekir.
             (4) Ticari teamüller kapsamında bu Tebliğe göre yapılacak mal alımlarının satın alma usul ve esaslarına ilişkin ayrıntılar ve örnek dokümanlar Bakanlık tarafından yayımlanacak satın alma el kitabında belirtilir.
             Hibe desteği ödeme talebi
             MADDE 28 – (1) Başvuru sahipleri, mal alımlarına ait fiili gerçekleşmelerden sonra ödeme taleplerini, 4/1/1961 tarih ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş fatura ile başvuru sahipleri tarafından ödenmesi gereken meblağın ödendiğine ve malın teslim alındığına dair belgeleri bir asıl bir kopya olmak üzere il müdürlüğüne iki nüsha halinde teslim eder.
             (2) Ayrıca, başvuru sahipleri, mal alımlarını yaptıkları ve ödemenin yapılacağı kişi, şirket ve kuruluşların banka hesap numaralarını, vergi numaralarını, gerekli olacak diğer bilgileri ve ödenecek meblağı gösteren listeyi de ödeme talepleri ile birlikte il müdürlüğüne verir.
             (3) İl proje yürütme birimi, onbeş gün içerisinde ödeme belgelerini; hibe sözleşmesine ve ilgili mevzuata uygunluğu açısından kontrol edip onayladıktan sonra, ödeme yapılması için ödeme icmalini Genel Müdürlüğe gönderir.
             Uygulama sorumluluğu
             MADDE 29 – (1) Mal alımlarının başvuru amaçlarına uygun olarak yapılması, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilip, belgelendirilmesi ve belgelerin muhafazasından yatırımcılar sorumludur.
             (2) Yatırımcılar tarafından gerçekleştirilecek başvuruların amaçlarına uygun olarak yapılmasından, uygulamaların hibe sözleşmesinde belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilmesinin izlenmesinden, uygulamaya yönelik olarak düzenlenecek tüm belgelerin onaylanmasından ve birer suretinin muhafazasından il müdürlükleri sorumludur.
             Hibe desteği ödemeleri
             MADDE 30 – (1) Ödemeler bütçe serbestliği çerçevesinde yapılır.
             (2) Genel Müdürlükçe, il müdürlüğü tarafından gönderilen ödeme icmallerine göre başvuru sahibinin belirttiği yüklenicilere ödenmek üzere ilgili bankaya talimat verilir.
             (3) Tebliğ  kapsamında yapılacak ödemeler, Türk Lirası olarak yapılır.
             (4) Haksız ödendiği tespit edilen hibe ödemeleri ile ilgili alacaklar ödemenin yapıldığı tarihten itibaren, 27/8/1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte aynı Kanun hükümlerine göre ilgililerden tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairelerine intikal ettirilir.
             (5) Vadesi geçmiş vergi borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna vadesi geçmiş prim borcu olan yatırımcı ve yüklenicilere hibe ödemesi yapılmaz.
             Projeden sağlanan malların mülkiyeti
             MADDE 31 – (1) Başvuru sahibi, hibe sözleşmesi kapsamında sağlanmış makine ekipmanların mülkiyetini ve amacını yatırımının bitiminden iki yıl sonrasına kadar değiştiremez.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
             Denetim
             MADDE 32 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yapılan tüm işlemler Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından denetlenir. Bu denetimler sırasında yapılan işlemlere ait talep edilen tüm bilgi ve belgeler il proje yürütme birimi elemanlarınca sunulur.
             (2) Program kapsamındaki kaynakların usulsüz kullanılması, israfı veya heba edilmesi durumunda ilgililer hakkında gerekli inceleme ve soruşturma Bakanlıkça yapılır.
             Programın uygulanmasına ilişkin yayınlar
             MADDE 33 – (1) Bu Tebliğ gereği, makine ve ekipman alımlarının desteklenmesi programı genel uygulama usul ve esaslarına açıklık getirmek, destek sağlamak amacı ile Bakanlık tarafından uygulama rehberi, satın alma el kitabı ve genelgeler yayınlanır. Bu yayınlar uygulamada dikkate alınır.
             Yürürlük
             MADDE 34 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
             Yürütme
             MADDE 35 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.